طراحی الگوی انگیزشی اعضای هیئت علمی با رویکرد مسئولیت اجتماعی
کلمات کلیدی:
انگیزش, انگیزش اعضای هیئت علمی, مسئولیت اجتماعیچکیده
هدف این پژوهش طراحی و اعتباریابی الگوی انگیزشی اعضای هیئت علمی با رویکرد مسئولیت اجتماعی در دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، پس از مطالعه اسنادی و انجام مصاحبههای نیمهساختاریافته با 20 نفر از خبرگان و اعضای هیئت علمی آشنا با حوزه توسعه حرفهای و مسئولیت اجتماعی، دادهها با روش نظریه دادهبنیاد و نرمافزار MAXQDA تحلیل شدند. در این مرحله، شش بُعد، 23 مؤلفه و 60 شاخص شناسایی گردید. در بخش کمی، با استفاده از روش توصیفی–پیمایشی و مدلسازی معادلات ساختاری، دادههای حاصل از پرسشنامه محققساخته در میان 300 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران مورد بررسی قرار گرفت. روایی و پایایی ابزارها از طریق شاخصهای آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و روایی همگرا تأیید شد. نتایج تحلیل معادلات ساختاری نشان داد که عوامل علّی تأثیر مثبت و معناداری بر پدیده اصلی دارند (β=0.852, t=19.085). همچنین عوامل زمینهای (β=0.290, t=4.921) و عوامل مداخلهگر (β=0.274, t=2.651) بر عوامل راهبردی اثر مثبت و معنادار داشتند. مسیر عوامل راهبردی به پیامدها نیز قویترین رابطه مدل را نشان داد (β=0.810, t=15.054). پدیده اصلی بر عوامل راهبردی اثر معنادار اما منفی داشت (β=-0.403, t=3.800). مقادیر تبیینکنندگی سازههای درونزا شامل 0.725 برای پدیده اصلی، 0.796 برای عوامل راهبردی و 0.656 برای پیامدها بود. همچنین شاخصهای برازش مدل (R²=0.785 و GOF=0.603) حاکی از برازش مطلوب الگو بودند. یافتههای پژوهش نشان داد که انگیزش اعضای هیئت علمی با رویکرد مسئولیت اجتماعی پدیدهای چندبعدی است که از تعامل عوامل علّی، زمینهای، مداخلهگر و راهبردی تأثیر میپذیرد. راهبردهایی نظیر تقویت خودکارآمدی، نوآوری آموزشی، پژوهش مسئلهمحور و پاسخگویی اجتماعی دانشگاه میتوانند به ارتقای رضایت شغلی، کیفیت آموزش، تولید دانش کاربردی و افزایش اعتماد اجتماعی منجر شوند. اعتبار مناسب الگوی پیشنهادی نیز بیانگر قابلیت استفاده آن در سیاستگذاری و مدیریت منابع انسانی دانشگاهها برای تقویت انگیزش و مسئولیتپذیری اجتماعی اعضای هیئت علمی است.
دانلودها
مراجع
Ahmadi, M., Karimi, H., & Sadeghi, A. (2025). The Relationship between University Social Responsibility and Professional Motivation of Faculty Members. Iranian Higher Education Research Letter, 17(2), 81-105.
Dadashzadeh Asl, M. A., Nikseresht, Z., & Kamali, F. (2022). Perceived Organizational Support and Job Outcomes of Faculty Members. Iranian Educational Management Quarterly, 14(3), 125-146.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2017). Self-Determination Theory: Basic Psychological Needs in Motivation, Development, and Wellness. Guilford Press.
Hamzehnejad, R. (2023). Analyzing the Role of Organizational Resources in Faculty Members' Motivation. University Management Research, 9(1), 59-74.
Herbert, L., Clinton-Lisell, V., & Stupnisky, R. (2023). Faculty Motivation and Teaching Quality in Higher Education. Teaching in Higher Education, 28(4), 567-583. https://doi.org/10.2307/258888
Hosseini, S., & Rezaei, M. R. (2024). Examining Factors Affecting Job Motivation among Faculty Members of Public Universities in Iran. Quarterly Journal of Research in Iranian Higher Education, 16(1), 23-44.
Kim, T., & Jung, J. (2024). Academic Motivation and Institutional Support among University Faculty Members. Higher Education Research & Development, 43(2), 245-260.
Moorhead, G., & Griffin, R. W. (2017). Organizational Behavior (S. M. Alavi Danaei-Fard & S. M. Alvani, Trans.; 11th ed.). Morvarid.
Nejati, M., Shafaei, A., Salamzadeh, Y., & Daraei, M. (2011). Corporate Social Responsibility and Universities: A Study of Top World Universities. African journal of business management, 5(2), 440-447.
Nejati, M., Shafiei, M., Salamzadeh, Y., & Daraei, M. (2011). University Social Responsibility: Concepts, Indicators, and Functions. Educational Management Research Letter, 4(12), 101-123.
Ngoc, P. T., & Tien, N. H. (2023). University Performance and Academic Reputation in International Rankings. Journal of Education and Learning, 12(1), 45-58.
Robbins, S. P. (2015). Organizational Behavior (A. Parsaian & S. M. Arabi, Trans.; 15th ed.). Cultural Research Office.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and Extrinsic Motivation from a Self-Determination Theory Perspective. Contemporary Educational Psychology, 61, 101860. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860
Sabagh, Z., Hall, N. C., & Saroyan, A. (2018). Antecedents, Correlates and Consequences of Faculty Burnout. Educational Research, 60(2), 131-156.
Sanchez-Barrioluengo, M., Benneworth, P., & Castro-Martínez, E. (2019). The Role of Universities in Regional Innovation Systems. Regional Studies, 53(8), 1095-1106. https://doi.org/10.1080/00343404.2018.1559302
Santos, G., & Almeida, L. (2025). University Social Responsibility and Faculty Engagement in Higher Education. Journal of Higher Education Policy and Management, 47(1), 1-15.
Shafa'i-Yamchlou, M., Emadi, L., & Farahani, S. (2017). University Social Responsibility and Its Consequences in the Academic Environment. Social Studies of Higher Education, 8(2), 67-89.
Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2018). Job Demands and Job Resources as Predictors of Teacher Motivation and Well-Being. Social Psychology of Education, 21, 1251-1275. https://doi.org/10.1007/s11218-018-9464-8
Unesco. (2021). Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. UNESCO.
Vallaeys, F. (2018). University Social Responsibility: A Mature and Responsible Definition. Higher Education Policy, 31(4), 441-459.
Wilkesmann, U., & Schmid, C. J. (2014). Intrinsic and Internalized Modes of Teaching Motivation. Studies in Higher Education, 39(10), 1742-1758.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Abass Mirzahosseini (Author); Fereshteh Kordestani; Yalda Delgoshei (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
