طراحی مدل پارادایمی سرمایه روانشناختی جمعی: مطالعهای مبتنی بر نظریه دادهبنیاد و اعتبارسنجی مدل در شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت منطقه اصفهان
کلمات کلیدی:
سرمایه روانشناختی جمعی, قابلیت نوظهور, نظریهپردازی دادهبنیاد, الگوی پارادایمی, سازمان زیرساختیچکیده
هدف پژوهش حاضر طراحی مدل پارادایمی سرمایه روانشناختی جمعی مبتنی بر نظریه دادهبنیاد و اعتبارسنجی تجربی مدل در میان کارکنان شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت منطقه اصفهان بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی ـ توسعهای و از نظر روش، آمیخته با طرح اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، 20 نفر از مدیران، سرپرستان، کارشناسان و کارکنان باتجربه با استفاده از نمونهگیری هدفمند و نظری انتخاب شدند و دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق تا دستیابی به اشباع نظری گردآوری شد. دادههای کیفی با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و بر اساس منطق نظریه دادهبنیاد تحلیل شدند. در بخش کمی، پرسشنامه محققساخته مبتنی بر یافتههای کیفی در میان کارکنان توزیع شد و 312 پرسشنامه معتبر وارد تحلیل نهایی شد. برای بررسی مدل اندازهگیری و ساختاری از شاخصهای پایایی، روایی همگرا و واگرا و مدلیابی معادلات ساختاری استفاده شد. شرایط علّی اثر مثبت و معناداری بر سرمایه روانشناختی جمعی داشتند (β=0.624، t=11.483، p<0.001). شرایط زمینهای نیز سرمایه روانشناختی جمعی (β=0.219، t=4.762، p<0.001) و راهبردها (β=0.287، t=5.916، p<0.001) را بهطور مثبت پیشبینی کردند. شرایط مداخلهگر اثر منفی و معناداری بر راهبردها داشتند (β=-0.176، t=3.842، p<0.001). سرمایه روانشناختی جمعی اثر مثبت و معناداری بر راهبردها (β=0.536، t=10.274، p<0.001) و پیامدها (β=0.247، t=5.186، p<0.001) داشت و راهبردها نیز قویترین اثر را بر پیامدهای سازمانی نشان دادند (β=0.611، t=12.963، p<0.001). مدل بهترتیب 58.2، 64.7 و 69.3 درصد از واریانس سرمایه روانشناختی جمعی، راهبردها و پیامدهای سازمانی را تبیین کرد. سرمایه روانشناختی جمعی پدیدهای چندسطحی و زمینهمند است که از تعامل رهبری، مدیریت منابع انسانی، فرهنگ، اعتماد، عدالت و شرایط سازمانی شکل میگیرد و از طریق راهبردهای توسعهای به بهبود عملکرد تیمی، درگیری شغلی، سازگاری و رفتارهای مثبت سازمانی منجر میشود.
دانلودها
مراجع
Abbas, M. Z., & Khattak, A. N. (2024). The Impact of Coaching Leadership on Innovative Work Behavior, Psychological Capital as Mediator, and Perceived Organizational Support as Moderator. Global Management Sciences Review, IX(III), 77-90. https://doi.org/10.31703/gmsr.2024(ix-iii).07
Aggarwal, S. (2023). A Study of the Relationship Between Organizational Culture and Psychological Capital and Its Impact Using Systematic Literature Review. Journal of Human Values, 30(2), 105-118. https://doi.org/10.1177/09716858231172440
Aggarwal, S., & Singh, A. K. (2022). "Mediating Role of Psychological Capital Between Dimensions of Organisational Culture and Employees’ Performance: A Study of Select Organisations". Ramanujan International Journal of Business and Research, 7(1), 82-92. https://doi.org/10.51245/rijbr.v7i1.2022.589
Alwali, A. (2024). Unpacking the Role of Transformational Leadership and Work Engagement in the Relationship Between Psychological Capital and Innovative Work Behavior. Industrial and Commercial Training, 56(4), 343-358. https://doi.org/10.1108/ict-01-2024-0010
Bhagyam, T. R. V. P., Praveer, S. R., & Padmavathi, T. (2024). Predictors of Social Enterprises’ Workforce Engagement: A Psychological Capital Perspective. 398-412. https://doi.org/10.2991/978-94-6463-433-4_29
Blasco-Giner, C., Battistelli, A., Meneghel, I., & Salanova, M. (2023). Psychological Capital, Autonomous Motivation and Innovative Behavior: A Study Aimed at Employees in Social Networks. Psychological Reports, 128(4), 2620-2648. https://doi.org/10.1177/00332941231183614
Chen, C.-F., Hu, H.-L., & Hsiao, Y. L. (2025). Social Capital and Job Performance: A Moderated Mediation Model of Organizational Citizenship Behaviors and Psychological Capital. Behavioral Sciences, 15(6), 714. https://doi.org/10.3390/bs15060714
Cheung, C., Zhang, R. P., Wang, R., Hsu, S. C., & Manu, P. (2022). Group-Level Safety Climate in the Construction Industry: Influence of Organizational, Group, and Individual Factors. Journal of Management in Engineering, 38(1). https://doi.org/10.1061/(asce)me.1943-5479.0000978
Dholariya, P. (2025). Psychological Capital in Remote Work Settings: A Case Study-Based Inquiry on Optimism, Efficacy, Resilience, and Hope. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-6850692/v1
Farrukh, M., Attiq, S., Rafiq, M., Raza, A., & Ansari, N. Y. (2024). Team-Level HR Practices and Team Engagement: Mediating Role of Team-Level Psychological Capital. Employee Relations the International Journal, 46(5), 1064-1085. https://doi.org/10.1108/er-08-2022-0370
Giancaspro, M. L., Callea, A., & Manuti, A. (2022). “I Like It Like That”: A Study on the Relationship Between Psychological Capital, Work Engagement and Extra-Role Behavior. Sustainability, 14(4), 2022. https://doi.org/10.3390/su14042022
Gojny-Zbierowska, M. (2024). When There Is No Justice, We Need an Old HERO. The Trickle-Down Effect of Psychological Capital: The Moderating Role of Organizational Justice and Leaders’ Age. Frontiers in psychology, 15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1256721
Goswami, M., & Goswami, A. (2022). A Comprehensive Examination of Psychological Capital Research Using Bibliometric, TCCM and Content Analysis. Benchmarking an International Journal, 30(5), 1588-1622. https://doi.org/10.1108/bij-10-2021-0586
Grözinger, A.-C., Wolff, S., Ruf, P. J., & Moog, P. (2021). The Power of Shared Positivity: Organizational Psychological Capital and Firm Performance During Exogenous Crises. Small Business Economics, 58(2), 689-716. https://doi.org/10.1007/s11187-021-00506-4
Hassian, U. K., Samuel, R., & Noranee, S. (2022). Impact on Psychological Capital and Adaptive Performance During Pandemic: A Study of Malaysia Young Professionals in Malaysia Service Sectors Context. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 12(1). https://doi.org/10.6007/ijarbss/v12-i1/12059
Iqbal, A., Hassan, S., & Azam, K. (2024). Relationship Between Psychological Capital and Organizational Performance Mediated by Organizational Resilience: A Study in District Nowshera, Pakistan. International Journal of Business and Economic Affairs, 9(2). https://doi.org/10.24088/ijbea-2024-92001
Jahagirdar, R. (2022). A Conceptual Proposition of Intangible Assets and Organizational Citizenship Behavior. https://doi.org/10.57030/23364890.cemj.30.4.256
Jha, S. (2021). Employee Voice Behavior: A Moderated Mediation Analysis of High-Performance Work System. International Journal of Productivity and Performance Management, 71(7), 3100-3117. https://doi.org/10.1108/ijppm-04-2020-0193
Kahtani, N. S. A., & Sulphey, M. M. (2022). A Study on How Psychological Capital, Social Capital, Workplace Wellbeing, and Employee Engagement Relate to Task Performance. Sage Open, 12(2). https://doi.org/10.1177/21582440221095010
Marques, D. L., Aubé, C., & Rousseau, V. (2023). Team Psychological Capital. Journal of Personnel Psychology, 22(4), 185-200. https://doi.org/10.1027/1866-5888/a000327
Mazzetti, G., & Schaufeli, W. B. (2022). The Impact of Engaging Leadership on Employee Engagement and Team Effectiveness: A Longitudinal, Multi-Level Study on the Mediating Role of Personal- And Team Resources. PLoS One, 17(6), e0269433. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0269433
Nair, B. P., Prasad, T., & Nair, S. K. (2021). Role of Leader and Followers' Well-Being, Engagement and the Moderating Role of Psychological Capital. International Journal of Productivity and Performance Management, 71(8), 3293-3308. https://doi.org/10.1108/ijppm-10-2020-0565
Nguyen, T. D., Cao, T. H. V., & Nguyen, T. T. (2024). Psychological Capital: A Literature Review and Research Trends. Asian Journal of Economics and Banking, 8(3), 412-429. https://doi.org/10.1108/ajeb-08-2023-0076
Paliga, M., Kożusznik, B., Pollak, A., & Sanecka, E. (2022). The Relationships of Psychological Capital and Influence Regulation With Job Satisfaction and Job Performance. PLoS One, 17(8), e0272412. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0272412
Pham, V.-C., Wong, W. K., & Bui, X. (2024). Publication Performance and Trends in Psychological Capital Research: A Bibliometric Analysis. Tạp Chí Khoa Học Thương Mại, 12(3), 180-202. https://doi.org/10.1108/jts-03-2024-0021
Qi, L., Peng, J.-C., & Lin, L. (2024). Service-Oriented HRP Bundles and Team Performance: A Team-Level Serial Mediation Model. Heliyon, 10(13), e34158. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e34158
Sarkar, A., Garg, N., & Palo, S. (2022). Workplace Spirituality and Psychological Capital (PsyCap) of the Employees: A Cross-Sectional Study. Global Business Review, 27(3), 577-594. https://doi.org/10.1177/09721509221111445
Shabbir, M. Q., & Islam, S. U. (2024). A Multilevel Investigation of Workplace Bullying and Employee Creative Behavior: Uncovering the Crucial Role of Psychological Capital. International Journal of Workplace Health Management, 17(5/6), 536-553. https://doi.org/10.1108/ijwhm-12-2023-0186
Tjimuku, M., & Atiku, S. O. (2024). Mapping Emotional Intelligence and Psychological Capital Research: A Bibliometric Analysis and Future Research Agenda. Businesses, 4(2), 132-155. https://doi.org/10.3390/businesses4020010
Tripathi, A., & Dhir, S. (2024). Flourishing Organizational Innovation Through Psychological Capital and Organizational Culture: An Empirical Examination. Journal of Public Affairs, 24(3). https://doi.org/10.1002/pa.2939
Venkatanagarajan, V., Roche, M., & Borse, R. (2025). Mechanisms of PsyCap Contagion: A Cross Cultural Perspective. International Journal of Cross Cultural Management, 25(2), 555-570. https://doi.org/10.1177/14705958251341704
Wang, Y., Yi, C., & Zhu, Y. (2021). Promoting Innovative Behavior in Employees: The Mechanism of Leader Psychological Capital. Frontiers in psychology, 11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.598090
Xu, J., Qureshi, A. R., Dabagh, Y. M. A., Kin, C. L., & Khan, R. (2021). Effective Virtual Interventions to Enhance Psychological Capital: A Mixed-Methods Systematic Review. https://doi.org/10.31234/osf.io/dpjuy
Zahra, M., Kee, D. M. H., Teh, S. S., & Paul, G. D. (2021). Psychological Capital Impact on Extra Role Behaviour via Work Engagement: Evidence From the Pakistani Banking Sector. International Journal of Banking and Finance, 17. https://doi.org/10.32890/ijbf2022.17.1.2
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Maryam Badakhanian, Akbar Etebarian (Author); Sahar Faeghi
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
