مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال در دست انتشار 1406 12 01 Identifying the Dimensions and Components of Students’ Self-Control in Online Environments Using Grounded Theory شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های خودکنترلی دانش‌آموزان در محیط‌های آنلاین با استفاده از روش داده‌بنیاد 1 25 FA مریم رئوفی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران مریم اسلام پناه گروه مدیریت آموزشی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران فرانک موسوی گروه مدیریت آموزشی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران زهره سبزیان پور گروه مدیریت آموزشی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران Journal Article 1405 01 17 <p>This study aimed to identify the dimensions and components of students’ self-control in online environments and to develop a conceptual model based on grounded theory. This applied qualitative study was conducted using the systematic grounded theory approach of Strauss and Corbin. Participants included experts and specialists in educational sciences, university faculty members, and researchers with relevant expertise in cyberspace and related educational issues. Participants were selected through purposive and theoretical sampling, and recruitment continued until theoretical saturation was achieved. Data were collected through semi-structured interviews. After obtaining informed consent, the interviews were recorded, transcribed verbatim, and analyzed concurrently with data collection. Data analysis was conducted through open, axial, and selective coding. MAXQDA 2024 was used to manage, organize, and analyze the qualitative data. The findings indicated that digital self-control is a dynamic and multidimensional phenomenon. The causal conditions consisted of four categories: identity and self-knowledge, personal motivation and beliefs, mental and emotional health, and personal self-monitoring and self-control. Contextual conditions included social policies and frameworks, person–environment dynamics, and trust, relationships, and security. The intervening conditions comprised ethical skills and values, digital pressures and risks, and attention and concentration management. The principal strategies were digital participation and collaboration, learning and personal skills, and conscious decision-making and choice. The final consequences were categorized as media literacy and empowerment, and management of time and digital behavior. The results suggest that students’ self-control in online environments emerges from the interaction of cognitive, emotional, motivational, ethical, familial, educational, and social factors. Accordingly, strengthening digital self-control requires a shift from predominantly external restriction toward internal empowerment, participatory supervision, improved media literacy, attention management, and conscious decision-making.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های خودکنترلی دانش‌آموزان در محیط‌های آنلاین و ارائه یک مدل مفهومی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد و مبتنی بر الگوی نظام‌مند استراوس و کوربین بود. مشارکت‌کنندگان پژوهش شامل متخصصان و صاحب‌نظران علوم تربیتی، اعضای هیئت علمی دانشگاه و پژوهشگران دارای تجربه و تخصص در حوزه فضای مجازی و مسائل آموزشی مرتبط بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و نظری انجام شد و فرایند انتخاب مشارکت‌کنندگان تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شدند. پس از کسب رضایت آگاهانه، مصاحبه‌ها ضبط، به‌صورت کلمه‌به‌کلمه پیاده‌سازی و هم‌زمان با گردآوری داده‌ها تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد و برای مدیریت و سازمان‌دهی داده‌های کیفی از نرم‌افزار MAXQDA نسخه ۲۰۲۴ استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که خودکنترلی دیجیتال پدیده‌ای چندبعدی و پویاست. عوامل علی در چهار مقوله هویت و خودشناسی، انگیزه و باور شخصی، سلامت روان و هیجانی و خودنظارتی و خودکنترلی شخصی قرار گرفتند. شرایط زمینه‌ای شامل سیاست‌ها و چارچوب‌های اجتماعی، پویایی فرد و محیط و اعتماد، روابط و امنیت بود. عوامل مداخله‌گر نیز مهارت‌های اخلاقی و ارزش‌ها، فشارها و مخاطرات دیجیتال و مدیریت توجه و تمرکز را دربر گرفت. راهبردهای اصلی شامل مشارکت و همکاری دیجیتال، یادگیری و مهارت‌های فردی و تصمیم‌گیری و انتخاب آگاهانه بود. پیامدهای نهایی نیز در دو مقوله سواد و توانمندسازی رسانه‌ای و مدیریت زمان و رفتار دیجیتال تبیین شدند. نتایج نشان داد که خودکنترلی دانش‌آموزان در محیط‌های آنلاین حاصل تعامل میان ظرفیت‌های شناختی، هیجانی، انگیزشی، اخلاقی و شرایط خانوادگی، آموزشی و اجتماعی است؛ بنابراین، تقویت آن نیازمند عبور از کنترل صرفاً بیرونی و حرکت به سوی توانمندسازی درونی، نظارت مشارکتی، توسعه سواد رسانه‌ای، مدیریت توجه و تصمیم‌گیری آگاهانه است.</p> https://www.jmedda.com/jmedda/article/download/590/369