مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال در دست انتشار 1406 06 01 A Digital Leadership Model for Guiding Artificial Intelligence–Driven Transformation in Organizations: A Qualitative Review Study الگوی رهبری دیجیتال برای هدایت تحول مبتنی بر هوش مصنوعی در سازمان‌ها: پژوهشی کیفی مروری 1 21 FA میرظفرالدین انصاری استاد، دانشگاه هیواد، کابل، افغانستان Journal Article 1404 12 11 <p>This study aimed to develop an integrated model explaining the dimensions, components, and mechanisms of digital leadership in guiding artificial intelligence–driven organizational transformation. This qualitative study used a systematic review and thematic synthesis approach. The research population included empirical articles, qualitative studies, review papers, and conceptual publications addressing digital leadership, digital transformation, AI leadership, organizational AI readiness, and AI governance published between 2015 and 2025. Searches were conducted in Web of Science, Scopus, ScienceDirect, Emerald, IEEE Xplore, SpringerLink, ProQuest, and major Persian academic databases. Of 684 initially identified records, 42 sources were included in the final analysis after duplicate removal and title, abstract, and full-text screening. Data were extracted using a researcher-developed form and analyzed through a multistage thematic analysis process. To assess coding reliability, 20% of the included sources were independently coded by a second researcher, producing a Cohen’s kappa coefficient of 0.84. Analysis of 1,328 meaning units generated 617 initial codes, 284 refined codes, 146 conceptual codes, 31 subthemes, and 9 main themes. The main themes were AI-based strategic orientation, leaders’ cognitive and digital competencies, organizational architecture and data governance, digital culture and learning, human capital empowerment and participation, change and resistance management, innovation and organizational agility, ethical and responsible AI leadership, and transformation evaluation, institutionalization, and scalability. “Intelligent digital leadership” emerged as the central category integrating the strategic, technological, human, and ethical dimensions of AI-driven transformation. Digital leadership in AI-driven transformation is a multidimensional organizational capability that enables sustainable and responsible transformation through three interdependent functions: strategic direction, organizational empowerment, and ethical regulation.</p> <p>هدف پژوهش حاضر ارائه الگویی یکپارچه برای تبیین ابعاد، مؤلفه‌ها و سازوکارهای رهبری دیجیتال در هدایت تحول مبتنی بر هوش مصنوعی در سازمان‌ها بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از مرور نظام‌مند و سنتز مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی، مطالعات تجربی، پژوهش‌های کیفی، مطالعات مروری و مقالات مفهومی مرتبط با رهبری دیجیتال، تحول دیجیتال، رهبری هوش مصنوعی، آمادگی سازمانی برای هوش مصنوعی و حکمرانی هوش مصنوعی بود که طی سال‌های 2015 تا 2025 منتشر شده بودند. جست‌وجو در پایگاه‌های Web of Science، Scopus، ScienceDirect، Emerald، IEEE Xplore، SpringerLink، ProQuest و پایگاه‌های علمی فارسی انجام شد. از میان 684 منبع شناسایی‌شده، پس از حذف موارد تکراری و ارزیابی عنوان، چکیده و متن کامل، 42 منبع وارد تحلیل نهایی شدند. داده‌ها با فرم محقق‌ساخته استخراج و با استفاده از تحلیل مضمون چندمرحله‌ای تحلیل شدند. برای بررسی پایایی کدگذاری، 20 درصد منابع توسط پژوهشگر دوم کدگذاری شد و ضریب کاپای کوهن 0.84 به دست آمد. تحلیل 1328 واحد معنایی به استخراج 617 کد اولیه، 284 کد پالایش‌شده، 146 کد مفهومی، 31 زیرمضمون و 9 مضمون اصلی منجر شد. مضامین اصلی شامل جهت‌گیری راهبردی مبتنی بر هوش مصنوعی، شایستگی‌های شناختی و دیجیتال رهبران، معماری سازمانی و حکمرانی داده، فرهنگ و یادگیری دیجیتال، توانمندسازی و مشارکت سرمایه انسانی، مدیریت تغییر و مقاومت، نوآوری و چابکی سازمانی، رهبری اخلاق‌مدار و مسئولانه هوش مصنوعی و ارزیابی، تثبیت و مقیاس‌پذیری تحول بودند. «رهبری دیجیتال هوشمند» به‌عنوان مقوله مرکزی شناسایی شد که میان ابعاد راهبردی، فناورانه، انسانی و اخلاقی پیوند برقرار می‌کند. رهبری دیجیتال در تحول مبتنی بر هوش مصنوعی قابلیتی چندبعدی است که از طریق سه کارکرد جهت‌دهی راهبردی، توانمندسازی سازمانی و تنظیم‌گری اخلاقی، زمینه تحقق تحول پایدار، مسئولانه و ارزش‌آفرین را فراهم می‌سازد.</p> https://www.jmedda.com/jmedda/article/download/518/325