مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال در دست انتشار 1406 06 01 A Comparative Study of the Educational Thoughts of Mulla Sadra and Jean-Jacques Rousseau: Principles, Foundations, Goals, and the Development of an Educational Model Compatible with the Iranian Educational System بررسی تطبیقی اندیشه‌های تربیتی ملاصدرا و ژان ژاک روسو: اصول، مبانی، اهداف و ارائه الگوی آموزشی متناسب با انگاره‌های نظام تعلیمی ایران 1 19 FA حسین احمدزاده دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران. علی اصغر ماشینچی دانشیار ، گروه علوم تربیتی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران. سید احمد هاشمی استاد، گروه علوم تربیتی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ايران. Journal Article 1404 12 09 <p>This study aimed to comparatively examine the educational thoughts of Mulla Sadra and Jean-Jacques Rousseau and to derive an integrated educational model compatible with the philosophical, cultural, and pedagogical assumptions of the Iranian educational system. This study was qualitative in nature and fundamental-theoretical in purpose, employing a philosophical-comparative analytical method. Data were collected through library research and the analysis of philosophical and educational texts. The primary sources included Mulla Sadra’s major works related to transcendent philosophy, the soul, substantial motion, and existential hierarchy, as well as Rousseau’s central writings, particularly Emile, or On Education, Discourse on the Origin of Inequality, and The Social Contract. The analysis was conducted at three interconnected levels: anthropological, epistemological, and teleological foundations; educational principles and methods; and practical implications for the Iranian educational system. The inferential findings indicated that despite their fundamental metaphysical differences, Mulla Sadra and Rousseau share several educational assumptions, including the gradual nature of human growth, the importance of lived experience, criticism of verbalistic and memory-based instruction, the active role of the learner, and the necessity of aligning education with developmental stages. In Mulla Sadra’s thought, education is interpreted as the gradual movement of the soul toward existential perfection, rationality, self-purification, and true happiness. In Rousseau’s view, education is grounded in the natural goodness of the child, guided freedom, direct experience, and the avoidance of premature social and conceptual imposition. The proposed integrated model emphasizes experience, interaction with the environment, and natural development in early educational stages, while prioritizing rationality, virtue, meaning, and existential elevation in later stages. The results suggest that a stage-based integration of Mulla Sadra’s transcendent philosophy and Rousseau’s naturalistic educational approach can provide a theoretical foundation for rethinking the Iranian educational system and support a shift from rote, examination-oriented instruction toward growth-oriented, experiential, ethical, and meaning-centered education.</p> <p>هدف این پژوهش، بررسی تطبیقی اندیشه‌های تربیتی ملاصدرا و ژان ژاک روسو و استخراج الگوی آموزشی تلفیقی متناسب با مبانی فرهنگی، فلسفی و تربیتی نظام تعلیمی ایران بود. این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی و از حیث هدف، بنیادی ـ نظری بود و با روش تحلیل فلسفی ـ تطبیقی انجام شد. داده‌های پژوهش از طریق مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیل اسناد و متون فلسفی و تربیتی گردآوری شدند. منابع اصلی شامل آثار بنیادین ملاصدرا، به‌ویژه متون مرتبط با حکمت متعالیه، نفس، حرکت جوهری و مراتب وجود، و آثار محوری روسو، به‌ویژه امیل یا درباره تربیت، گفتار در باب منشأ نابرابری و قرارداد اجتماعی بود. تحلیل داده‌ها در سه سطح مبانی انسان‌شناختی، معرفت‌شناختی و غایت‌شناختی، سپس اصول و روش‌های تربیتی و در نهایت دلالت‌های آموزشی برای نظام تعلیمی ایران انجام گرفت. یافته‌های استنباطی نشان داد که با وجود تفاوت‌های بنیادین متافیزیکی میان ملاصدرا و روسو، هر دو متفکر بر تدریجی‌بودن رشد، اهمیت تجربه زیسته، نقد آموزش لفظی و حافظه‌محور، نقش فعال متعلم و ضرورت تناسب آموزش با مراحل رشد تأکید دارند. در اندیشه ملاصدرا، تربیت به‌مثابه حرکت تدریجی نفس به سوی کمال وجودی، تعقل، تهذیب نفس و سعادت تفسیر می‌شود؛ درحالی‌که در اندیشه روسو، تربیت بر طبیعت نیک کودک، آزادی هدایت‌شده، تجربه مستقیم و پرهیز از تحمیل زودهنگام مفاهیم اجتماعی استوار است. الگوی پیشنهادی حاصل از تلفیق این دو رویکرد، در مراحل اولیه بر تجربه، تعامل با محیط و رشد طبیعی، و در مراحل بالاتر بر عقلانیت، فضیلت، معنا و تعالی وجودی تأکید دارد. نتایج نشان می‌دهد که تلفیق مرحله‌مند مؤلفه‌های حکمت متعالیه ملاصدرا و طبیعت‌گرایی تربیتی روسو می‌تواند مبنایی نظری برای بازاندیشی در نظام تعلیمی ایران فراهم سازد و گذار از آموزش حافظه‌محور و آزمون‌زده به تربیت رشدمدار، تجربه‌محور، اخلاقی و معناگرا را تسهیل کند.</p> https://www.jmedda.com/jmedda/article/download/477/330