مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال 2 بهار 1404 2025 04 29 Identifying the Factors Influencing the Education of Civil Rights Literacy in the Education System شناسایی عوامل موثر بر آموزش سواد حقوق شهروندی در آموزش و پرورش 121 133 10.61838/medda.2.1.9 FA شهرام رنجدوست دانشیار، گروه برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران سعیده اله آبادی دانشجوی دکتری، گروه برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران فاطمه کنگری  دانشجوی دکتری، گروه برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران سامره زیرکی دانشجوی دکتری، گروه برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران Journal Article 2025 02 08 <p>The education of civil rights literacy, as one of the fundamental components of social and cultural development, plays a significant role in empowering citizens and cultivating a law-abiding and participatory society. The present study was conducted with the aim of identifying the factors influencing the education of civil rights literacy within the education system. This research employed a descriptive-survey method, and the statistical population included 1,226 teachers and principals of public elementary schools in District Two of Urmia city. A total of 294 participants were selected using a proportional stratified sampling method. The research instrument was a researcher-made questionnaire consisting of 58 items, whose validity was confirmed through confirmatory factor analysis and reliability was verified using Cronbach’s alpha. The results of the study indicated that ideological, aesthetic, scientific, socio-economic, and biological components have a significant impact on enhancing civil rights literacy and improving students’ life skills. The analyses revealed that the ideological component, with a high correlation coefficient, had the greatest effect on students’ legal awareness. These findings can assist in identifying and strengthening the key factors influencing civil rights education and in designing effective educational programs for students and teachers.</p> <p>آموزش سواد حقوق شهروندی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی توسعه اجتماعی و فرهنگی، نقش مهمی در توانمندسازی شهروندان و تربیت جامعه‌ای قانون‌مدار و مشارکت‌جو دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر آموزش سواد حقوق شهروندی در نظام آموزش و پرورش انجام شد. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی بود و جامعه آماری شامل 1226 نفر از معلمان و مدیران مدارس دولتی مقطع ابتدایی در ناحیه دو شهر ارومیه بود. تعداد 294 نفر به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای نسبی به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته شامل 58 گویه بود که روایی آن از طریق تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با آلفای کرونباخ تأیید شد. نتایج پژوهش نشان داد که مؤلفه‌های اعتقادی، زیبایی‌شناختی، علمی، اجتماعی-اقتصادی و زیستی، تأثیر معناداری بر ارتقای سواد حقوق شهروندی و بهبود مهارت‌های زندگی دانش‌آموزان دارند. تحلیل‌ها بیانگر آن بود که مؤلفه اعتقادی با ضریب همبستگی بالا بیشترین تأثیر را بر آگاهی حقوقی دانش‌آموزان دارد. این یافته‌ها می‌تواند به شناسایی و تقویت عوامل کلیدی مؤثر بر آموزش حقوق شهروندی و طراحی برنامه‌های آموزشی اثربخش برای دانش‌آموزان و معلمان کمک کند.</p> https://www.jmedda.com/jmedda/article/download/123/125