تبیین رابطه توسعه اقتصادی و مشارکت اجتماعی در بحران‌های طبیعی: ارائه یک مدل نظری مبتنی بر نظریه زمینه‌ای - نادری, برهان; میرزایی, خلیل; فاتحی, حمیدرضا (مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال)
هدف پژوهش تبیین سازوکارهای پیوند میان توسعه اقتصادی فردی و مشارکت اجتماعی در بحران‌های طبیعی و ارائه یک مدل نظری بومی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه زمینه‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختار‌یافته عمیق با ۱۳ نفر از متخصصان اقتصادی و اجتماعی گردآوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شد و برای تضمین اعتبار و پایایی، معیارهای استاندارد پژوهش کیفی شامل تأییدپذیری، قابلیت بازیابی و مستندسازی کامل به کار گرفته شد. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که مشارکت اجتماعی با سهم ۳۰.۷۳ درصدی، محوری‌ترین مقوله استخراج‌شده است. توسعه اقتصادی فردی (ذهنی و عینی) ۲۱.۷۹ درصد مفاهیم را به خود اختصاص داد و سرمایه اجتماعی با ۱۵.۰۸ درصد نقش واسطه‌ای اساسی میان توسعه اقتصادی و مشارکت دارد. رابطه میان توسعه و مشارکت خطی نبوده و از الگوی U معکوس پیروی می‌کند؛ به‌طوری‌که قشر متوسط بیشترین میزان مشارکت را نشان می‌دهد. چالش‌های کلیدی شامل بی‌اعتمادی به نهادهای رسمی، بوروکراسی و نابرابری اقتصادی بوده و مشارکت در سه مرحله پیش‌بحران، پاسخ و بازسازی، همراه با مشارکت‌های نوین مجازی مشاهده شد. یافته‌ها نشان داد که مشارکت مؤثر در بحران محصول تعامل پویا میان توسعه اقتصادی، سرمایه اجتماعی و غلبه بر موانع ساختاری است. توسعه اقتصادی به‌تنهایی کافی نیست و تنها در صورت تبدیل شدن به سرمایه اجتماعی و اعتماد نهادی قادر است مشارکت را تقویت کند. مدل نهایی می‌تواند مبنایی برای طراحی سیاست‌های جامع مدیریت بحران و توسعه اجتماعی در ایران ارائه دهد.