توسعه مدل مدیریت سرمایه انسانی مبتنی بر قابلیت برای سازمانهای بیمهای: مطالعهای آمیخته در پرتو استاندارد ۳۴۰۰۰
کلمات کلیدی:
: مدیریت سرمایه انسانی مبتنی بر قابلیت, سازمانهای بیمهای, استاندارد ۳۴۰۰۰, نظریه دادهبنیاد, مدلسازی معادلات ساختاری, صف و ستادچکیده
صنعت بیمه ایران به دلیل ساختار دوگانه صف و ستاد و ماهیت دانشبنیان خود، با نبود مدل بومی مدیریت سرمایه انسانی مبتنی بر قابلیت مواجه است. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدلی جامع برای سازمانهای بیمهای در چارچوب استاندارد ۳۴۰۰۰ انجام شد. پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی کمی) اجرا گردید. در بخش کیفی با استفاده از نظریه دادهبنیاد (رویکرد استراوس و کوربین)، ۲۲ مصاحبه نیمهساختاریافته با خبرگان ششگانه (مدیران ارشد منابع انسانی، اکچوئرها(کارشناس بیمه)، تحلیلگران داده، مدیران ریسک، مدیران شعب و مشاوران تحول دیجیتال) از پنج شرکت بزرگ بیمه (ملت، ایران، البرز، دانا و بیمه ما) انجام شد. دادهها با نرمافزار MAXQDA در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. در بخش کمی، پرسشنامه طراحی شده بر مبنای مقولههای کیفی در نمونه ۲۵۰ نفری از مدیران و کارشناسان توزیع و دادهها با تکنیک مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد PLS SEM و نرمافزار SmartPLS تحلیل شد. ۱۰۴ کد باز، ۲۷ مفهوم و ۶ مقوله اصلی شناسایی شد: سرمایه دانشی، سرمایه ساختاری، سرمایه رابطهای، سرمایه نوآوری، سرمایه دادهای و شایستگیهای تفکیکی صف و ستاد. نتایج PLS SEM نشان داد که سرمایه دانشی(β=0.58, t=7.82) و سرمایه ساختاری(β=0.44, t=5.93) بیشترین تأثیر را بر پیامدهای مدل (بهرهوری عملیاتی و کاهش گسست دادهها) دارند. مدل از برازش مطلوبی برخوردار بود (GOF=0.52, SRMR=0.058). مدل ارائه شده شش شکاف نظری موجود را پوشش میدهد. پیادهسازی آن در سازمانهای بیمهای مستلزم سرمایهگذاری هدفمند بر توسعه شایستگیهای اکچوئری(بیمه شناس) و تحلیل داده و سپس استقرار نظام یکپارچه ارزیابی عملکرد با وزندهی متفاوت برای گروههای شغلی است.
دانلودها
مراجع
Boudreau, J. W., & Ramstad, P. M. (2007). Beyond HR: The New Science of Human Capital. Harvard Business Press.
Calvo, N., Rodeiro-Pazos, D., & Rodríguez-Gulías, M. J. (2017). Intellectual Capital and Financial Performance in the Insurance Sector. Journal of Intellectual Capital, 18(4), 771-788. https://doi.org/10.1108/JIC-12-2016-0128
Chen, Y., Wang, L., & Li, H. (2022). Data Capital and Insurtech: A New Paradigm for Insurance Industry. Insurance Markets and Companies, 13(1), 45-59. https://doi.org/10.21511/ins.13(1).2022.05
Cummins, J. D., & Weiss, M. A. (2014). Systemic Risk and the Insurance Sector. Journal of Risk and Insurance, 81(2), 281-313. https://doi.org/10.1111/jori.12039
Gholipor, A., Rahimi, A., & Azizi, M. (2022). Designing an Integrated Framework for ISO 30400 Processes Based on AMO Approach. Iranian Journal of Management Studies, 15(3), 521-540. https://doi.org/10.22059/ijms.2022.330521.674835
Gholipour, A. (2016). Human Capital Management. SAMT Publications.
Gholipour, A., & Azizi, M. (2022). Localizing Competency Models in Service Organizations. Journal of Improvement and Transformation Management Studies, 31(3), 1-26. https://doi.org/10.22067/jmsd.2022.73268.1123
Gholipour, A., Rahimi, A., & Mirzaei, Z. (2019). Presenting a Competency Model for Iranian Public Managers. Public Administration Quarterly, 11(2), 271-296. https://doi.org/10.22059/jipa.2019.280167.1001
Hosseini, S., Rahimi, M., & Karimi, A. (2021). Designing a Competency Model for Managers in the Iranian Insurance Industry. Insurance Management Journal, 24(3), 67-89.
Ilukena, M., Chowa, T., & Haabazoka, L. (2024). Effect of Relational Capital, Structural Capital, and Human Capital on the Performance of Insurance Brokers in Zambia. In B. S. Sergi, E. G. Popkova, A. A. Ostrovskaya, A. A. Chursin, & Y. V. Ragulina (Eds.), Ecological Footprint of the Modern Economy and the Ways to Reduce It. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-49711-7_66
International Organization for, S. (2018). ISO 30400: Human Resource Management — Vocabulary. https://www.iso.org/standard/68067.html
Kampoowale, I., Hussien Musa, A. M., Adam Abdalla, A. A., Iftikhar, H., Abdelraheem, A. A. E., & Elamin Elboukhari, Y. A. (2026). Assessing the Mediating Role of Human Capital in the Relationship Between Digital Transformation and Firm Performance. Journal of Manufacturing Technology Management, 37(1), 1-22. https://doi.org/10.1108/JMTM-02-2025-0122
Kpmg. (2019). The Future of HR in Insurance: From Back Office to Strategic Partner.
Moreno, V., Cegarra-Navarro, J. G., & Soto-Acosta, P. (2019). Linking Competencies, Performance and Reward in Insurance Branches. International Journal of Manpower, 40(3), 456-473. https://doi.org/10.1108/IJM-05-2018-0152
Pedro, E., Leitão, J., & Alves, H. (2019). Back to the Future of Intellectual Capital Research. Journal of Intellectual Capital, 20(1), 2-16. https://doi.org/10.1108/JIC-10-2018-0180
Promise, E., Chika, O. V., & Bridget, E. (2024). Human Capital Development and Financial Performance of Deposit Money Banks in Nigeria. Journal of Multidisciplinary Cases(43), 37-48. https://doi.org/10.55529/jmc.43.37.48
Qolipour, A. (2024). Sustainable human capital in Iranian public sector organizations: A diagnostic review. Journal of Public Management, 21(1), 45-70. https://ensani.ir/fa/article/author/3282/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B1
Rahimi, A., & Nourbakhsh, M. (2019). The Effect of Intellectual Capital on the Financial Performance of Insurance Companies. Human Resource Management Research, 11(4), 23-45.
Salari, Z., & Shahraki, M. (2024). Interactive Effects of Financial Development with Human Capital and Institutional Quality on Environmental Degradation: A Panel Cointegration Approach https://civilica.com/doc/2041788 https://civilica.com/doc/2041788
Santomero, A. M., & Babbel, D. F. (2016). Risk Management in Insurance.
Sobouri Pour, H., Zarei Matin, H., & DadashKarimi, Y. (2025). Ethical Indicators of Human Capital Governance with an Efficient Management Approach. Bioethics Journal, 14(39), 1-19. https://journals.sbmu.ac.ir/be/article/view/45984
Thompson, L. (2025). Human capital disclosures and institutional ownership. Finance Research Letters, 1544-6123. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.106384
Wang, S., & Song, J. (2026). Fintech and urban-rural integrated development: A human capital perspective. Finance Research Letters, 92, 109534. https://doi.org/10.1016/j.frl.2026.109534
Wright, P. M., & McMahan, G. C. (2011). Exploring Human Capital: Putting Human Back into Strategic Human Resource Management. Human Resource Management Journal, 21(2), 93-104. https://doi.org/10.1111/j.1748-8583.2010.00165.x
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Zeynab Roodbari Monji, Davood Kia Kojouri (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.